Mt 21,28-32

Là một nhà giáo dục tài giỏi, Chúa Giêsu thường đặt những câu hỏi chất vấn trước, hơn là đưa ra ngay những lời quả quyết, nhằm khơi gợi cho người ta suy tư. Chúa hỏi thính giả đang nghe Ngài : “các ông nghĩ sao ?”, rồi Chúa kể một dụ ngôn về hai thái độ của hai đứa con để ám chỉ về hai nhóm người. Đứa con thứ nhất trả lời “không”, nhưng sau lại làm. Đó là hình ảnh nhóm người bị khinh dể, miệt thị, kết án, là những người thu thuế và những người đàng điếm. Họ không nói mà lại làm, tức là trước đó họ không giữ luật, nhưng nay nghe lời Chúa giảng, họ đã sám hối và thay đổi đời sống. Đứa con thứ hai trả lời “vâng”, nhưng sau lại không làm. Đó là hình ảnh nhóm người lãnh đạo dân chúng thời đó, là các thượng tế, kinh sư và Pha-ri-sêu. Họ nói mà không làm, tức là họ tự cho mình là giữ luật, nhưng lại không chấp nhận Chúa, không nghe lời Chúa giảng dạy, không ăn năn hối cải.

Cả hai nhóm người trên đều đã sử dụng sự tự do của mình để chọn lựa cách sống cho cuộc đời mình. Vì thế, bài Tin Mừng hôm nay nêu ra một điều rất đáng chú ý và cần tìm hiểu, đó là sự tự do của con người. Chúng ta đều biết : sự tự do đã được xác định, đã được tuyên xưng, đã được ca tụng như một trong những giá trị cơ bản nhất trong cuộc sống của con người. Một nhà ai quốc Hy Lạp, khi bị tù đày đã viết như sau : “Khôn ngoan là một điều tốt, nhưng nếu không có tự do thì khôn ngoan cũng trở thành vô ích. Lý lẽ là điều tốt, nhưng nếu không có tự do thì lý lẽ cũng trở thành vô ích. Có tất cả mọi thứ mà không có tự do thì kể là không có gì cả”.

Tự do là gì ? Tự do là thế nào ? Đâu là tự do đích thực? Có phải tự do là được sống theo sở thích, được hành động theo ý muốn của mình ? Hay theo kiểu nói đơn giản : tự do là muốn làm gì thì làm ? Có đúng không? Đúng, nhưng chưa đủ. Tự do là muốn làm gì thì làm, nhưng còn phải thêm điều này nữa, là làm như luật pháp cho phép. Bởi vì nếu ai cũng hành động và sống theo sở thích của mình, bất chấp luật pháp, thì xã hội sẽ rối loạn và không còn tự do nữa.

Như vậy, tự do của con người không phải là một thứ tự do tuyệt đối, mà là một tự do có điều kiện. Tự do của con người cũng giới hạn như chính con người. Ý thức được những giới hạn ấy, ý thức được sự hiện diện của những người chung quanh, đó là bước đầu tiên trong việc hướng đến tự do đích thực. Khuôn vàng thước ngọc để sống tự do đích thực là lời khuyên của Chúa Giêsu : “Điều gì các ngươi không muốn người khác làm cho mình thì các người cũng đừng làm cho người khác”. Lời Chúa Giêsu là một khẳng định về tính cách giới hạn tự do của con người, đồng thời cũng nói lên tính cách tích cực của tự do của con người. Con người chỉ thực sự có tự do khi con người biết ra khỏi chính mình để đến với người khác. Khắc phục những đam mê và nô lệ trong con người của mình để sống cho người khác, đó là cung cách đích thực của một người có tự do.

Nhà thần học nổi tiếng của Tin Lành là ông Pô-thét Bôn-voi-es-tô đã viết : “Con người tự do nhất là con người có thể làm chủ, không phải đối với vũ trụ, nhưng là làm chủ được những chọn lựa của mình”. Quả thực, nói đến tự do là nói đến khả năng chọn lựa. Chọn lựa thì có thể chọn đúng, có thể chọn sai. Sai, lại có nhiều thứ sai khác nhau, có thứ sai ít, có thứ sai nhiều, có thứ sai người ta có thể làm lại được, có thứ sai một lần là mãi mãi mang niềm tủi hận. Đi lộn một khúc đường thì mất thời giờ đi lại, nhưng đi lộn lý tưởng cuộc sống là mất cả cuộc đời. Mua lầm một cái áo thì có thể mua cái khác, cưới lầm một tình yêu thì vấn đề lại khác rồi. Nhưng cái sai lầm lớn nhất là dấn thân vào những cái xấu mà cố tình, cố chấp không nhận mình sai lầm và không chịu cải sửa. Đó là thảm cảnh của tự do trong vấn đề chọn lựa.

Vì thế, mỗi người chúng ta phải tự quyết định lấy. Mỗi người hãy cố gắng trở nên ngày hôm nay điều chúng ta muốn cho ngày mai. Chúng ta phải biết can đảm chống lại những khuynh hướng xấu, phải dứt khoát với những cám dỗ, những cái xấu. Những lầm lỗi trong cuộc sống là điều không tránh khỏi : nhân vô thập toàn. Nhưng điều quan trọng là biết dừng lại, biết hối hận và quyết tâm sửa đổi. Chúng ta hãy nhớ : biết chấp nhận những giới hạn và những lầm lỗi là cung cách của một người tự do đích thực.

Gia-cô-bê Phạm Văn Phượng O.P.